Valken voor iedereen

Valken op de kathedraal

Op het einde van de jaren ’90 ontdekten Brusselse ornithologen een koppeltje slechtvalken dat overwinterde op de torens van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal in het centrum van Brussel. In 2001 plaatsten de ornithologen van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) in samenwerking met het Interventiefonds voor Roofvogels een broedkooi op het gebouw om de dieren aan te moedigen een nest te bouwen. Deze broedkooi werd nooit gebruikt, maar in de lente van 2004 vestigde een valkenkoppeltje zich op een balkon op de top van de noordertoren van de kathedraal. Begin maart legde het vrouwtje drie eieren. Volgens de ornithologen was dit de eerste keer dat deze prachtige vogel in Brussel nestelde. 

Naar aanleiding van de acrobatentoeren die de drie jongen op de waterspuwers van de kathedraal eind mei 2004 uitvoerden, werd het project “Valken voor iedereen” ontwikkeld door het KBIN in samenwerking met de Commissie voor Ornithologie van Watermaal-Bosvoorde. 

Voor wie en hoe?

Het principe van het project is simpel: klein en groot, pendelaars en stedelingen, gepassioneerde amateurs en dagjesmensen in staat stellen om in detail de nestvorming van een koppeltje slechtvalken te observeren. Elke lente, in april en mei, wordt het publiek uitgenodigd om de geheimen van de valken te komen ontdekken dankzij twee kleine camera’s die op enkele centimeters afstand van de eieren in het nest geplaatst zijn. De beelden worden verstuurd naar schermen die achter de ramen van een observatiepost opgesteld zijn. Deze observatiepost werd voor de gelegenheid geïnstalleerd op het voorplein aan de voet van de kathedraal. Je kan er dag en nacht de beelden van het nest bekijken. Bovendien zijn er van dinsdag tot zondag tussen 12.00u en 18.00u twee ornithologen aanwezig die antwoorden op alle vragen van het publiek.

Valkenspektakel

Het is een totaalspektakel: het speelt zich af op een hoogte van 50 m, in evenwicht op een balkon, alsof je er zelf bij bent! Je ziet de eerste barstjes die zich vormen, het uiteinde van een snaveltje dat de baksteenrode eierschaal doorbreekt… De eieren zijn aan het uitkomen en plots hoor je de jongen voor het eerst piepen. Ondertussen heeft vader valk hoog in de lucht net een duif gevangen door er zich in volle snelheid op te werpen. Nu nadert hij de kathedraal en geeft de prooi aan zijn vrouwtje dat op de rand van het nest zat te wachten. Ze keert terug naar haar donzen bolletjes en plooit heel behoedzaam haar klauwen naar binnen zodat ze er hen zeker niet mee verwondt. Eén voor één geeft ze haar hongerige spruiten voorzichtig een snavelvol. De jongen groeien en hun vederkleed ontwikkelt zich van dag tot dag. Als ze ongeveer 6 weken oud zijn, is het grote moment aangebroken: na talrijke acrobatentoeren tussen de waterspuwers en de balkonnetjes van de kathedraal werpen de jonge valken zich voor de eerste keer in het luchtledige en ontdekken ze iets nieuws: de onmetelijkheid van de hemel. Binnenkort gaan ze honderden meters hoog vliegen om zich dan plotseling aan een duizelingwekkende snelheid op een prooi te werpen. Slechtvalken zijn namelijk in staat een duikvlucht aan een snelheid van ongeveer 400 km/u uit te voeren! De Slechtvalk beheerst het luchtruim als geen ander.

Natuurbehoud

Naast het voorstellen van de valken aan het grote publiek heeft het project “Valken voor iedereen” ook tot doel om aan te tonen dat maatregelen voor het behoud van de natuur echt een effect hebben. In de loop van de twintigste eeuw was de Slechtvalk immers bijna volledig uit Europa verdwenen. Door het gebruik van pesticiden werden zijn prooien besmet, waardoor vervolgens ook de volwassen vogels en de eieren vergiftigd werden. Sinds de jaren ’70 zijn zulke chemische stoffen verboden en een Europese richtlijn verzekert de bescherming van wilde vogels op het grondgebied van de Europese Unie. Dankzij deze acties kon het eerste koppeltje Slechtvalken opnieuw nestelen in België vanaf 1994. Vandaag zijn er meer dan 80 nestbouwende koppeltjes!

Vroeger waren slechts enkele specialisten ter wereld bezorgd over de verdwijning van de Slechtvalk. Vandaag zijn er in België alleen al tienduizenden mensen verrukt over zijn terugkeer. Het project “Valken voor iedereen” is een mooi voorbeeld van de samenwerking tussen een wetenschappelijk instituut en een vereniging voor natuurbescherming, van een partnership met een Gewest, een Stad, kerkelijke gezagsdragers, en privé-ondernemingen. En dankzij dit project kunnen voorbijgangers een buitengewone natuur ontdekken, zelfs in de stad.

Tussen 2004 en 2010 zijn 24 valkjes uitgevlogen van de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal terwijl meer dan 100.000 mensen ter plaatse kwamen om deze prachtige vogels te ontdekken.

Top